Pierwsze wzmianki o Winnicy pojawiły się w 1363 r. Miasto należało do księstwa halicko-włodzimierskiego. Od 1395 w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1569 zostało włączone do Korony. Prawa miejskie uzyskało w XV lub w 1. połowie XVI w. Od 1589 siedziba sądów grodzkich i ziemskich oraz sejmików. Od 1793 w zaborze rosyjskim. W XIX w. ośrodek handlowy, centrum przemysłu spożywczego. W latach 1922-1991 w granicach Ukraińskiej SRR. Od 1932 siedziba obwodu winnickiego. W latach 1941-1944 okupowana przez wojska niemieckie.
Dziś Winnica jest dużym ośrodkiem przemysłowym i kulturalno-naukowym zachodniej części kraju. Działają tu zakłady przemysłu spożywczego, włókienniczego, chemicznego, odzieżowego, drzewnego, maszynowego. W roku 2007 swoją fabrykę w Winnicy otworzył kielecki „Barlinek”. W mieście funkcjonują 4 państwowe uczelnie wyższe oraz kilka uczelni niepaństwowych.
Od lutego 2010 roku w stolicy Podola funkcjonuje Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej, którego powstanie mocno promował samorząd Kielc.
W Winnicy warto zobaczyć następujące zabytki: kościół i klasztor Jezuitów (XVII, XVIII w., w XX w. przebudowane na szkołę), kościół i klasztor Dominikanów (XVII, XIX w., przebudowane po 1945 na salę koncertową, obecnie kościół greckokatolicki), cerkwie z XVIII w., pałac Grocholskich (XVIII w.),dom-muzeum rosyjskiego chirurga i anatoma N.I. Pirogowa.
Duży ośrodek przemysłowy i kulturalno-naukowy zachodniej części kraju. Działają tu zakłady przemysłu spożywczego, włókienniczego, chemicznego, odzieżowego, drzewnego, maszynowego. Węzeł kolejowy. 3 szkoły wyższe.
Umowa o partnerstwie na podstawie Uchwały Nr XVII/282/2003 Rady Miejskiej w Kielcach z dnia 22 października 2003 r. w sprawie nawiązania współpracy z miastem Winnica na Ukrainie.
Wymiana odbywa się przede wszystkim w obszarze edukacji, kultury i sztuki.
Aktualności:
Kielce solidaryzują się z siostrzaną Winnicą
Z wielkim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o kolejnym brutalnym ataku powietrznym dokonanym przez rosyjskiego agresora na Winnicę w nocy z 15 na 16 lipca 2025 roku. Szczególnie poruszające są doniesienia o rannych cywilach oraz zniszczeniach budynków mieszkalnych i zakładów produkcyjnych, w tym – wyjątkowo nam bliskiego – „Barlinka”. Firma ta, obecna w Winnicy od blisko 20 lat, jest namacalnym dowodem strategicznego partnerstwa i współpracy między naszymi miastami. Informacje o ataku i jego skutkach obiegły dziś światowe media.
Zgodnie z informacjami otrzymanymi od naszych ukraińskich partnerów, w wyniku ataku rannych zostało 8 osób. Zniszczeniu uległo 9 budynków, a 18 domów zostało poważnie uszkodzonych. Na miejscu rozpoczęły już pracę specjalne miejskie komisje, które oceniają i dokumentują skalę zniszczeń. Równolegle działają ekipy porządkowe, które usuwają skutki wybuchów.
W liście skierowanym do mera Winnicy, Siergieja Morgunowa, prezydentka Kielc Agata Wojda przekazała słowa solidarności, otuchy oraz zapewnienie o dalszym wsparciu i gotowości do współpracy – wszędzie tam, gdzie będzie to możliwe i potrzebne. Podkreśliła także, że wspólna Europa nie pozostanie obojętna wobec barbarzyńskich aktów agresji, a wspólnota międzynarodowa nie ustanie w pomocy dla Ukrainy i jej obywateli.
W tym trudnym czasie przypominamy, że zaledwie wczoraj zakończyła się kolejna edycja projektu Kielce Camp dla Winnicy. Była to kolejna odsłona inicjatywy skierowanej do dzieci i młodzieży z naszego miasta partnerskiego, realizowana od początku wojny w Ukrainie. Pobyt w Kielcach to przede wszystkim chwila wytchnienia od koszmaru wojny i możliwość spędzenia czasu w bezpiecznym, przyjaznym otoczeniu. W tegorocznej edycji udział wzięło 100 osób. Od momentu rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę z tej formy wsparcia skorzystało już łącznie 600 uczniów.
Miasto Kielce nieprzerwanie pozostaje blisko Winnicy – w geście przyjaźni, partnerstwa i ludzkiej solidarności.
III edycja „Kielce Camp dla Winnicy” oficjalnie rozpoczęta
Od 6 do 15 lipca w Kielcach przebywa kolejna grupa dzieci z Winnicy – tym razem są to młodzi mieszkańcy pochodzący z rodzin bezpośrednio poszkodowanych przez wojnę wywołaną przez Rosję. Pobyt dzieci w naszym mieście został zorganizowany przez Biuro Współpracy z Zagranicą Urzędu Miasta Kielce oraz Zespół Placówek Oświatowych nr 2, na prośbę władz partnerskiej Winnicy.
Letni wypoczynek odbywa się w ramach kolejnej edycji programu „Kielce Camp dla Winnicy”, który od 2022 roku oferuje dzieciom z Ukrainy chwile wytchnienia, bezpieczeństwa i radości. Dotychczas, dzięki zaangażowaniu Kielc, z wakacyjnego pobytu skorzystało już około 600 dzieci z Winnicy. W dwóch pierwszych edycjach projekt współfinansował Samorząd Województwa Świętokrzyskiego. Od 2024 roku program jest realizowany wyłącznie ze środków Miasta Kielce.
Z uczestnikami spotkali się: Agata Wojda - Prezydentka Kielc, Wasyl Bodnar - Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Ukrainy w RP, Wiaczesław Wojnarowski - Konsul Generalny Ukrainy w Krakowie, Marta Lis - Dyrektorka Biura Prezydentki oraz Tomasz Olesiński-– Dyrektor ZPO nr 2, który wraz z doświadczonym zespołem pedagogów przygotował ciekawy i różnorodny program pobytu.
W trakcie „Kielce Camp dla Winnicy” dzieci odwiedzą m.in. Rezerwat Przyrody Kadzielnia z jaskiniami, Muzeum Historii Kielc, Energetyczne Centrum Nauki, Ogród Botaniczny, centrum Kielc i wiele innych interesujących miejsc.
Kielce konsekwentnie realizują działania wspierające ukraińskich partnerów, oferując najmłodszym dotkniętym wojną bezpieczne miejsce, wypoczynek i serdeczne przyjęcie.
Ukraińscy dyplomaci z wizytą w Kielcach. Rozmowy o współpracy, solidarności i wspólnej przyszłości
W Ratuszu Miasta Kielce odbyło się oficjalne spotkanie Prezydentki Kielc Agaty Wojdy z przedstawicielami najwyższych władz dyplomatycznych Ukrainy w Polsce. Gośćmi miasta byli: Wasyl Bodnar – Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej oraz Wiaczesław Wojnarowski – Konsul Generalny Ukrainy w Krakowie.
W spotkaniu uczestniczyli również: Tymur Liakh – I Sekretarz Ambasady Ukrainy w RP, Walentyna Kuzmin – Wicekonsul Ukrainy w Krakowie, a ze strony gospodarzy – Monika Zakrzewska – dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach oraz Karol Gadowski – kierownik Biura Współpracy z Zagranicą w Wydziale Promocji, Kultury i Sportu Urzędu Miasta Kielce.
Spotkanie miało charakter roboczy i strategiczny – poruszono szereg kluczowych zagadnień związanych z trwającą inwazją Rosji na Ukrainę oraz dalszym rozwojem współpracy samorządowej między polskimi i ukraińskimi miastami. Rozmawiano o wyzwaniach, przed którymi stoją lokalne społeczności ukraińskie, o doświadczeniach Kielc we wspieraniu uchodźców wojennych, a także o planach na przyszłość – w tym inicjatywie otwarcia w Kielcach Konsulatu Honorowego Ukrainy.
W trakcie spotkania podkreślone zostały możliwości pogłębienia współpracy gospodarczej, handlowej i inwestycyjnej – m.in. w oparciu o działania już realizowane przez Miasto Kielce, takie jak konferencja Join in!, misje gospodarcze przedsiębiorców z Winnicy, czy biznesowe spotkania B2B i prezentacje projektów inwestycyjnych. Wskazano również na istotną rolę, jaką w rozwijaniu kontaktów międzynarodowych mogą odgrywać platformy cyfrowe (jak Nazovni – narzędzie MSZ Ukrainy), regionalne izby gospodarcze oraz Targi Kielce – jeden z najważniejszych ośrodków wystawienniczych i kongresowych w tej części Europy.
Istotnym aspektem rozmów był również kierunek dalszej współpracy między miastami Polski i Ukrainy w obszarze administracji lokalnej. Podkreślono potrzebę dzielenia się doświadczeniami w zakresie zapewniania ciągłości działania urzędów, świadczenia usług komunalnych, realizacji zadań oświatowych oraz skutecznej obsługi mieszkańców – zwłaszcza w warunkach zagrożenia i destabilizacji. Wspólnie zauważono, że przygotowania Ukrainy do przyszłego członkostwa w Unii Europejskiej powinny przebiegać w sposób wzmacniający oba państwa – poprzez wykorzystanie ich potencjału ludzkiego, terytorialnego i instytucjonalnego.
Wizyta ukraińskich dyplomatów w ratuszu zbiegła się z realizacją programu „Kielce Camp dla Winnicy”, w ramach którego do Kielc przyjechała grupa dzieci z Winnicy, pochodzących z rodzin bezpośrednio poszkodowanych przez wojnę. Goście odwiedzili uczestników w Zespole Placówek Oświatowych nr 2, gdzie spotkali się także z opiekunami oraz zespołem organizacyjnym.
Ostatnim punktem wizyty w Kielcach było spotkanie w Domu Ukraińsko-Polskim. Jest to ważne centrum wsparcia społeczności ukraińskiej, prowadzone przez Stowarzyszenie Nadzieja Rodzinie we współpracy z lokalnymi władzami. Placówka oferuje m.in. naukę języka polskiego, pomoc psychologiczną, prawną i duchową. Dyplomaci złożyli podziękowania zespołowi ośrodka za oddaną, codzienną pracę na rzecz potrzebujących.
Na podsumowanie wizyty z ust przedstawicieli państwa ukraińskiego wybrzmiały szczere, głębokie i serdeczne wyrazy wdzięczność za pomoc okazywaną przez Miasto Kielce zarówno najmłodszym, jak i dorosłym obywatelom Ukrainy. Z uznaniem podkreślili znaczenie solidarnego wsparcia w obliczu brutalnej agresji, przemocy i gwałtu ze strony silniejszego wschodniego sąsiada, który od 3,5 roku wyniszcza ukraińskie miasta i rodziny. W ich słowach nie zabrakło autentycznego wzruszenia i podkreślenia, że pomoc niesiona przez Kielce ma wymiar nie tylko praktyczny, ale przede wszystkim głęboko ludzki.